Ý NGHĨA MANDALA: 4 CỔNG VÀ MÀU SẮC TƯỢNG TRƯNG CHO ĐIỀU GÌ?

Quan sát một Mandala, chúng ta dễ bị thu hút trước tiên bởi màu sắc và những lớp hoa văn dày đặc. Nhưng có một chi tiết đáng chú ý hơn: vì sao Mandala lại có bốn cổng? Vì sao có Mandala sử dụng cổng màu trắng, nhưng ở một cách thể hiện khác, cửa vào lại mang màu đen?

Màu sắc trong Mandala không đơn thuần được lựa chọn để tạo nên một bức tranh hài hòa. Chúng cần được đặt trong mối liên hệ với phương hướng, Bổn Tôn, cấu trúc Mandala và ý nghĩa của từng hệ thống biểu tượng.

Hiểu được điều này cũng giúp chúng ta tránh một cách đọc khá phổ biến: nhìn thấy một màu sắc rồi lập tức gán cho nó một ý nghĩa duy nhất.

VÌ SAO MANDALA CÓ 4 CỔNG?

Trong nhiều Mandala, phần trung tâm được bao quanh bởi cấu trúc cung điện với bốn cổng hướng về bốn phương Đông – Tây – Nam – Bắc.

Nếu Mandala được hiểu như sự biểu hiện của cõi giới hay cung điện của Bổn Tôn, bốn cổng có thể được hình dung như những lối dẫn từ bên ngoài vào không gian trung tâm.

Chính vì vậy, khi đọc một Mandala, phương hướng và màu sắc thường cần được quan sát cùng nhau. Một cánh cổng không đứng riêng biệt mà thuộc về tổng thể có trật tự, phương vị và ý nghĩa nhất định.

Nếu chưa hiểu sự khác nhau giữa Mandala Đàn Thành và Mandala Bổn Tôn, quý anh chị có thể đọc trước bài “Mandala là gì? Phân biệt Mandala Đàn Thành và Mandala Bổn Tôn”.

MÀU SẮC TRONG MANDALA CÓ Ý NGHĨA GÌ?

Không nên hiểu rằng “màu trắng luôn có một ý nghĩa, màu đỏ luôn có một ý nghĩa” trong tất cả Mandala. Ý nghĩa của màu cần được đọc trong đúng Mandala, phương vị và hệ thống biểu tượng đang được thể hiện. Trong những nội dung Mandala được Pháp Bảo Minh Châu giới thiệu, một hệ ý nghĩa quan trọng được sử dụng để giải thích bốn màu là Từ – Bi – Hỷ – Xả, tức Tứ Vô Lượng Tâm.

Bốn phẩm chất này có thể hiểu gần gũi là: mong người khác được an vui; mong chúng sinh vơi khổ; biết vui trước niềm vui và điều thiện lành của người khác; và biết buông xả, không để tâm mãi bị trói buộc bởi chấp trước. Khi đặt trong Mandala, màu sắc giúp những khái niệm vốn trừu tượng trở thành một ngôn ngữ thị giác dễ nhận biết hơn.

MÀU TRẮNG – TỪ: SỰ THANH TỊNH VÀ YÊU THƯƠNG

Trong cách diễn giải hệ màu của Mandala Bổn Tôn tại Pháp Bảo Minh Châu, cổng vào mang màu trắng, được liên hệ với chữ Từ. Trắng gợi đến sự thanh tịnh, bình an và một tâm ý trong sáng. “Từ” có thể được hiểu là mong muốn đem đến an vui, xuất phát từ sự yêu thương và vị tha thay vì mong cầu cho riêng mình. Bởi vậy, màu trắng ở đây không chỉ tạo cảm giác nhẹ và sáng về thị giác mà còn giúp biểu đạt một trạng thái tâm: thanh tịnh để khởi lên lòng yêu thương.

MÀU VÀNG – BI: TÂM NGUYỆN HƯỚNG VỀ CHÚNG SINH

Màu vàng được liên hệ với Bi – lòng thương trước những khổ đau và mong muốn chúng sinh được vơi khổ. Đây cũng là màu sắc quen thuộc trong đời sống Phật giáo Việt Nam, từ sắc áo đến nhiều hình ảnh gắn với không gian chùa chiền. Vì thế, khi xuất hiện trong Mandala, sắc vàng vừa nổi bật về thị giác vừa có thể gợi đến tinh thần từ bi và cứu độ. Nếu “Từ” hướng đến việc đem lại an vui, thì “Bi” hướng đến việc nhìn thấy khổ đau và khởi tâm mong khổ đau ấy được giảm nhẹ.

MÀU ĐỎ – HỶ: BIẾT VUI TRƯỚC NIỀM VUI CỦA NGƯỜI KHÁC

“Hỷ” ở đây không đơn thuần là cảm giác vui vẻ của cá nhân, mà là khả năng vui trước niềm vui, điều thiện lành và thành tựu của người khác. Đây là một phẩm chất nghe có vẻ đơn giản nhưng lại rất gần với đời sống. Khi bớt so sánh và đố kỵ, con người có thể thực sự hoan hỷ trước điều tốt đẹp mà người khác đang có. Vì thế, sắc đỏ trong hệ biểu tượng này mang một nguồn năng lượng mạnh nhưng không nặng nề: đó là niềm vui được mở rộng ra ngoài chính mình.

MÀU XANH – XẢ: BUÔNG BỚT NHỮNG ĐIỀU KHIẾN TÂM NẶNG NỀ

Xả không có nghĩa là thờ ơ hay phủ nhận những điều đã xảy ra. Có thể hiểu gần gũi hơn là không tiếp tục để sự chấp trước vào được – mất, vui – buồn hay những tổn thương khiến tâm mình bị ràng buộc mãi. Sắc xanh tạo cảm giác tươi mát và nhẹ hơn, phù hợp với hình ảnh của sự buông xả: nhận biết điều đã xảy ra nhưng không tiếp tục mang nó như một gánh nặng. Nhìn theo cách này, bốn màu không chỉ để nhận biết bốn cổng. Chúng tạo thành một chuỗi ý nghĩa khá gần gũi với việc tu sửa tâm: Từ – Bi – Hỷ – Xả.

VẬY TẠI SAO CÓ MANDALA CÓ CỬA VÀO MÀU ĐEN?

Đây chính là điểm khiến nhiều người lần đầu quan sát các Mandala khác nhau cảm thấy khó hiểu. Nếu cổng vào của Mandala Bổn Tôn có thể được thể hiện bằng màu trắng trong hệ màu vừa nói, vì sao một số Mandala theo hệ nguyện khác lại xuất hiện cửa vào màu đen?

Trước hết, màu đen trong nghệ thuật và biểu tượng Mật Tông không nên mặc định được hiểu là màu xấu hoặc điềm xấu. Trong cách diễn giải một số mẫu Mandala theo nguyện được Pháp Bảo Minh Châu giới thiệu, màu đen được liên hệ với Hắc Thần Tài, trong khi các màu vàng, đỏ và xanh lần lượt được đặt trong mối liên hệ với những hình tượng Thần Tài và nguyện tương ứng.

Đây là một hệ diễn giải khác với hệ Từ – Bi – Hỷ – Xả, vì vậy không nên lấy ý nghĩa của màu sắc ở hệ này để áp sang hệ kia.

ĐEN – VÀNG – ĐỎ – XANH VÀ NHỮNG NGUYỆN VỀ TÀI LỘC

Theo hệ Mandala và cách diễn giải được sử dụng tại Pháp Bảo Minh Châu, bốn màu đen – vàng – đỏ – xanh có thể xuất hiện trong mối liên hệ với các hình tượng Thần Tài và những nguyện khác nhau.

Màu đen được liên hệ với Hắc Thần Tài và đặt ở vị trí cửa vào trong cách thể hiện này. Vì vậy, việc nhìn thấy màu đen không nên lập tức liên tưởng đến điều tiêu cực.

Màu vàng được liên hệ với Hoàng Thần Tài, một hình tượng quen thuộc hơn với nhiều Phật tử khi nói đến các pháp liên quan đến tài bảo và phước duyên.

Màu đỏ được liên hệ với Hồng Thần Tài, trong hệ diễn giải của PBMC gắn với ý nghĩa tụ tài.

Màu xanh lam được liên hệ với phương diện bảo tài, gìn giữ và bảo hộ những điều đã tích lũy.

Từ đó hình thành cách diễn giải về các nguyện liên quan đến chiêu tài – phát/tăng trưởng tài – tụ tài – bảo tài. Tuy nhiên, cần hiểu chữ “tài” trong bối cảnh Phật giáo thận trọng hơn cách hiểu đơn thuần là cầu tiền bạc. Việc tôn trí một Mandala hay một Bổn Tôn không nên được giản lược thành quan niệm rằng chỉ cần sở hữu hoặc bài trí một hình tượng là chắc chắn có được tài lộc. Đây cũng là điểm Pháp Bảo Minh Châu lưu ý khi giới thiệu các sản phẩm thuộc truyền thống Kim Cang Thừa: ý nghĩa biểu tượng, tâm nguyện và thực hành cần được đặt trước những lời hứa mang tính “linh ứng” hay cầu tài tức thời.

Quý anh chị đang tìm hiểu Mandala Đàn Thành, Mandala Bổn Tôn hoặc trần Mandala có thể liên hệ Pháp Bảo Minh Châu để xem hình ảnh thực tế và được tư vấn dựa trên Bổn Tôn, tâm nguyện và không gian tôn trí.

Pháp Bảo Minh Châu – GD1, 2 Đường Ven, Cụm công nghiệp Ngọc Hồi, Hà Nội.